(Güner Aqmolla, Ghiuner Acmola)
Edibe - Rumaniye,
Kóstenğelí
Mením akbaş anam bola
Ulviy mañlayîm bola
Kolîm-kanatîm bola
Edip – Güner Aqmolla
Taner Murat
TOY MASALI Dobrucanıñ bir köyinde, Künge açıq maalesinde, Toplaşqanlar aqranlar-aqrabalar, Toy azırlıq körilgende. - Rayıb aqay, añlat bizge, Qayday bolğan keçken künde Doinitanı bek süygen de, Cengiz adlı tatar caşı! Qıdırlezde, keçken sene, Seniñ şarqıñ seslegende, Qartlar közden yaş silgen de, Neday aruv añlaştırdıñ! Biñ doquz yüz doqsan birde, Bukureşte, fakültede, Oquy edi Cengiz Önde, Doktor bolıp çığarman dep! Qatlarında bir binada, Yüksek oqul ortasında. Em çalışa em oquvda, Doina atlı şaylı bir qız! Bir köz qaray, bir de qave, Arasında dans etile, Yaqımlışkar quvetlene, Süyişkenler ekevi de! Cengiz tuvğan tatarlıqta, Dedeleri daa Qırımda, Namaz, dua, merağında, Şonday aruv ösken üyde... O alışıq ortalıqta Salıp, oynap, yaşamaqta, Tili tatlı bir moşaqta, Adetlerin onday süye! Ana babam bir dane dep, Milliy duyğu añlattırıp, Sayğım bilgi uyandırıp, Östirgenler evlâdların! Hayalında bir qız körgen, Masallardan o tirilgen. Onı körip küneş söngen, Doina adlı Romen qızı... - Kel, canıma, Doina, kel, Tatarlarğa qolıñ ber, Aç cüregiñ, süyip kel! Degen Cengiz canğanından... Anam, babam körsin seni, Bildireyik süygimizni, Öz cemaatım añlar meni. Doina şaylı, kel tatarğa! Bizde bolğan terbiyeni Tiş müsürler, toy adetni, Tav içinde tepreçlerni, Köstereyim, Doina, kel! Quran bizim Din bilgimiz! Muhammeddir Peyğamberimiz! Bek qıymetli adetlerimiz Añlatayım, Doina, kel! Anam, babam, başta süymez, Doğmuşlarım meni körmez, Qartbabalar qolın bermez, Kel barayıq, Doina, kel! Sen de bizdey bolağoyarsıñ, Öz adetiñ unutarsıñ! Öz diniñden suyunarsıñ! Aydı, Doina, menmen kel! Bonday degen, Cengiz adlı, Uzun boylı, merametli, Terbiyeli deliqanlı, Közyaşıman, Doinağa... - Senmen, Cengiz, bek isteymen, Ömürimni keçireyim! Sade seni men süyemen, Bo dünyada, degen Doina. Anañ, babañ, mağa yaqın, Olar artıq qart ve yorğun! Aqrabalar bolır azğın, Biz ekevimiz birleşsek! Amma menim anam, babam, Adetlerim, öz dünyam. Qayda qalır menim Dinim Qarışsam men sizlerge? Evlâdımız bolır bizim, Keçse oğa menim sözim Men açarman artıq közim, Öz tilimni üyretirmen! Sen istersiñ öziñ Diniñ, Añlatmağa, öz adetiñ, Anañ, babañ aytar söziñ, Men de oğa dayanalmam! Doina aytqan, em cılağan, Közyaşların Cengiz silgen. Ekevide bek muğayğan, Cavun cavğan bulutlardan! Qaytqan Cengiz Dobrucağa Bilmey, körmey, aylar ağa... Doina qalğan öz halqında Qara saçnı aqtar basqan! Bo masalnı aytqan Rayıb, Köstermeden közin silip... Duydırmadan dertin tınıp, Seslegenler, qartlar, caşlar... | QIRIMTATAR DESTANI Qara Deñiz, Qara Deñiz, Seni süygen ecdadımız. Qırım degen Curt [qunağın] Saldıq tarihlerge altın. Giray adlı meşur hanlar Dünya tarihinde barlar. Karpatlarda ot otlatıp, Tuna üstü qayıq salıp, Tatar köli bolğan deñiz! Yedi yüzniñ otuzında Bilge-Kagan tarih yaza. Otuz tatar, doquz tatar, Yetmiş biñden qabile bar. Qaşğarlınıñ kitabında Alaymızğa türk dep ayta. Tomsen, Pittard bizni yazğan - Deşt-i Qıpçaq ad salınğan, Taa qaç yerde hanlıq qurğan. Destan, ğazel, ana tili yarata, Pütün millet çıñ aytmaqnı uydura. Öz tilimde milliy dürkü salaman Ayu Tavdan Yaltağa da baraman. Medresege zıncır sala Giray han Tercimannı Gaspıralı çığarğan. Tabiat, bilgi, örnek bolıp aytılğan. On üçinci asırlarda tilimiz bek tanılğan, Qırımtatar edebiyatı o zamanda qurulğan. Qırım, Qırım, Yeşil Ada, Siir yazğan han sarayda. Qazan, Qırım ve Astarhan, Altın Ordu dep aytılğan. Yarım dünya onkı bolğan Altın Ordu devlet qurğan... At köçisi, küreş, bayram, Tatarlardan dünya qorqqan. Doquz tatar [say] cayılğan! Eski Qırım, Bağçasaray, Al kelyatır bizim alay, Bütün dünya oğa qaray! Üstündeki zırq caltıray, Atı çabışmadan turmay, Ya Aqmesçit, Yalta, Kezlev, Köy, qasaba, Tañrı tizev. Qalqımızıñ colı qolay, Dünya şimdi bizge qaray! Birlik millet şay keñeşe, Altın Ordu Çinge cete! Qırım, Qazan ve Astarhan, Moskovağa qorqı salğan. Devlet Giray ot caqqanda, Moskovanı qorqıtqanda, Toban canıp atlağanda... Eki cenkniñ arasında Medreseni han açtıra! Şeer öse, qasabalar, Köyler yasay bayram-toylar! Cami, çeşme, mektep aça, Tatar halqı oqup arta. Sayalmaymız asırlarnı, Etraf millet artta qaldı... Barış bola, añlaşmalar, Cenkte zafer qazanalar Ay tatarlar, ay tatarlar! Polon, leton, asker ala, Moldovağa Stefan çaqıra. Tatarlarman zafer bola, “Ceñilmegen” dep aytıla, Paris, Viyena, qorqı tuya! Pomeşçikler köy toplaylar, Faqır tatar say cılaylar, Azamatlar ete yardım, Qırım pite, pite Qırım! Biñ yedi yüz seksen üçte Şahin Giray tahttan tüşe. Potömkinler qılıçtan geçire, Caş tatarlar qıluçtan geçe. Şeer söne, qasabalar, Curttan qaça, vay, tatarlar! Aq, üriyet alınğanda, Namus, [tarla] satılğanda, Qayda qaçsın millet, qayda? Dobrucağa yerleştiler Türkiyege köp kettiler! Pütün dünya kördi bonı, Acımadı... acımadı... Dobrucanıñ köylerinde, Qırım derti ötmeklikte Tatar bekliy qurtulışnı Öz Vatanğa qavuşını! Şo Qırımda bayram künü! Biñ sekiz yüz yetmiş sekiz, Türkiyege taa köçemiz! Biñ doquz yüz on ekide, Tatar köçe, köçe kene! “Zengin bolsañ, bo dünyada, Üç köçüde piter para’’ - Degen ata sözü bizge! Köçmelermen millet üzüle, üzüle Cigitlerimiz marebege... şeitlikke... Ön sekiz Mayıs qırq dörtünde Tatar halqı vay, sürgünde! Pütün millet sürgün bola, Şo Qırımdan tatar coytıla! Öz külünden tirilgen quş Milletimiz boldı soñsız! Birleştirdi bizni sürgün, Qaytıp keldik epmiz bugün! Vatanımız bizim Qırım! Dobrucada bugün kene tatar bar, Vatan colun qarap adım atalar! O balaban Türkiyede bar köp tatar Sıñırların açılmasın olar beklep turalar! Tari bizdiy çaçılğandır armanğa Bekliycekmiz qaytuv künün Vatanğa! Bizni Vatan coytmayım dep çaqıra, Şeitlerin yıldızları kök üstünde cayıla Vatan bekliy tatarlarnı, bizni Vatan arzıla! 30 Agustos 2008 Tekfürköy, Romanya |